Operator Informacji Rynku Energii (OIRE) to podmiot odpowiedzialny za wdrożenie, zarządzanie i administrowanie Centralnym Systemem Informacji Rynku Energii oraz przetwarzanie zgromadzonych w nim informacji na potrzeby realizacji procesów rynku energii elektrycznej. Rolę OIRE od 3 lipca 2021r. pełnią Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.

Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE) to system teleinformatyczny służący do przetwarzania informacji rynku energii na potrzeby procesów rynku energii elektrycznej oraz wymiany informacji pomiędzy użytkownikami systemu. Ma on wspierać realizację procesów detalicznego rynku energii - w tym przede wszystkim procesu zmiany sprzedawcy. Będzie stanowił też miejsce rejestracji i udostępniania danych pomiarowych pochodzących z liczników energii elektrycznej (pozyskiwanych oraz przekazywanych do CSIRE przez operatorów systemów elektroenergetycznych).

• informacje dotyczące punktu pomiarowego (np.: adres, moc umowna, grupa taryfowa, zawarte umowy),
• dane pomiarowe energii elektrycznej, 
• informacje o zdarzeniach rejestrowanych przez licznik zdalnego odczytu,
• polecenia odbierane przez licznik zdalnego odczytu,
• inne informacje niezbędne do dostarczania energii elektrycznej.

Kluczowym celem jest zapewnienie skutecznej i bezpiecznej wymiany informacji na rynku energii elektrycznej, umożliwiającej uczestnikom tego rynku realizację ich ustawowych praw i obowiązków. Pozostałe, równie istotne cele, to:

• ujednolicenie oraz usprawnienie procesów rynku energii elektrycznej, w tym w szczególności procesu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej,
• poprawa konkurencyjności na rynku energii elektrycznej,
• umożliwienie bezpłatnego dostępu odbiorcom do własnych informacji rynku energii (w tym danych pomiarowych),
• zapewnienie użytkownikom profesjonalnym bezpłatnego dostępu do wybranych danych statystycznych,
• zapewnienie danych umożliwiających uczestnikom rynku oferowanie nowych produktów i usług,
• poprawa wykorzystania zasobów KSE.

Odbiorcy końcowi uzyskają bezpłatny dostęp do swoich bieżących i historycznych informacji rynku energii, w tym informacji o obowiązujących go umowach dotyczących zaopatrzenia w energię elektryczną, informacji o sprzedawcy energii, danych pomiarowych.  System CSIRE pozwoli na skrócenie wybranych procesów rynku energii, w szczególności procesu zmiany sprzedawcy – z obecnych 21 dni docelowo do 1 dnia, a także pozwoli na sprawniejszą obsługę sprzedaży rezerwowej. Dostęp do danych pomiarowych pozwoli lepiej zarządzać zużyciem energii elektrycznej, co wpłynie na obniżenie rachunków. Wzrośnie również pewność w kwestii poprawności rozliczeń za sprzedaż i dystrybucję energii elektrycznej, ponieważ CSIRE będzie jednorodnym, wiarygodnym i stabilnym źródłem informacji.

Sprzedawcy energii będą mogli – wyłącznie za zgodą klienta – pozyskać dotyczącego go informacje rynku energii, w tym w szczególności dane pomiarowe. Pozwoli im to na przygotowanie spersonalizowanych ofert dopasowanych do potrzeb danego klienta, czy też na zaproponowanie nowych usług odbiorcom końcowym (np. rozliczanie zużycia zgodnie z taryfą dynamiczną). CSIRE ujednolici procesy i sposób zbierania danych, przez co obniży barierę wejścia na rynek nowych podmiotów świadczących usługi w sektorze elektroenergetycznym, a także ograniczy koszty funkcjonowania na rynku. Istotną zmianą będzie również redukcja liczby interfejsów, ustalenie jednolitych zasad dostępu, czy jednoznaczny podział odpowiedzialności za poszczególne dane. W przyszłości system CSIRE może być również rozbudowywany o dane kolejnych sektorów, takich jak gaz, woda czy ciepło.
Dodatkowo CSIRE pozwoli na zautomatyzowane uruchomienie sprzedaży rezerwowej w przypadku braku umowy sprzedaży (podstawowej).

CSIRE umożliwi efektywniejsze wykorzystanie zasobów i planowanie pracy krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Jedna centralna baza informacji rynku energii umożliwi operatorowi systemu przesyłowego m.in. dokładniejsze prognozowanie generacji rozproszonej poprzez dostęp do aktualnej i pełnej bazy danych tych wytwórców. Daje ona również możliwość przyszłej integracji procesów rynku detalicznego i hurtowego.

Od 1 lipca 2025 r.

Dane pomiarowe energii elektrycznej będą pozyskiwane z liczników energii elektrycznej, w tym liczników zdalnego odczytu przez operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz operatora systemu przesyłowego (OSP), a następnie będą przekazywane do CSIRE. System będzie przechowywać oraz udostępniać dane pomiarowe wyłącznie uprawnionym podmiotom. Użytkownicy CSIRE, w tym odbiorcy energii elektrycznej, będą mieli dostęp do swoich danych za pośrednictwem utworzonego przez OIRE „Portalu Użytkownika KSE”.

Operatorzy systemów dystrybucyjnych będą musieli dostosować sposób realizacji procesów rynku energii, swoje systemy, jak również zakres przetwarzanych danych pomiarowych do nowych standardów. Zmieni się również sposób udostępniania danych pomiarowych, które OSD będą zobligowani przekazywać do CSIRE.

Sprzedawcy energii będą musieli dostosować sposób realizacji procesów rynku energii oraz swoje systemy, do nowych standardów.

Obecnie wymiana informacji przebiega w sposób rozproszony, zdecentralizowany. Uczestnicy rynku tacy jak: OSD, OSP, sprzedawcy, wytwórcy, POB, czy odbiorcy i prosumenci – komunikują się i przesyłają dane pomiędzy sobą. W praktyce oznacza to funkcjonowanie wielu źródeł danych, różnych standardów i mnogość interesariuszy. Rozwiązaniem tego problemu jest utworzenie centralnej bazy danych, która będzie stanowiła główne miejsce dostarczania i pozyskiwania informacji rynku energii. Model scentralizowany zakłada przekazywanie/wymianę informacji jedynie z CSIRE.

Tak. Realizacja wszystkich procesów opisanych w SWI ma być możliwa zarówno przez Portal Użytkownika profesjonalnego, jaki i dedykowany interfejs pomiędzy systemami Użytkowników profesjonalnych lub Użytkowników uprawnionych a CSIRE (API).

Tak. W CSIRE należy odzwierciedlić wszystkie funkcje i relacje pełnione na rynku energii elektrycznej. Przykładowo: brak odzwierciedlenia relacji OSD i SE skutkuje brakiem możliwości zgłaszania przez SE umów zawartych z odbiorcami na terenie tego OSD.

Pełna specyfikacja informacji, które będą przetwarzane w CSIRE znajduje się w Zakresie informacyjnym komunikatów CSIRE wchodzących w skład Technicznych standardów komunikacji biznesowej CSIRE - PSE (TSKB).

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm.) oraz powiązane z nią akty wykonawcze (rozporządzenia), a także przepisy ustaw wprowadzających zmiany do ustawy – Prawo energetyczne m.in.:

• ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1093 z późn. zm.);
•  z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1506);
• ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1681)
• ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1762).

Tak, zgodnie z ustawą, wszystkie podmioty – w tym odbiorcy energii elektrycznej – uczestniczące w procesach rynku energii będą zobowiązane do przekazywania stosownych informacji rynku energii do CSIRE.

Korzystanie z CSIRE będzie bezpłatne m. in. dla odbiorców końcowych, OSD i sprzedawców energii.

Dane odbiorcy, w tym dane pomiarowe, będą udostępnione zgodnie z Ustawą m.in.:

• samemu odbiorcy,
• OSD – w zakresie niezbędnym do realizacji ich praw oraz obowiązków,
• sprzedawcy – w zakresie niezbędnym do dokonywania rozliczeń za energię elektryczną,
• podmiotowi upoważnionemu przez odbiorcę – w zakresie upoważnienia. 

Zgodnie z Ustawą, dane pomiarowe odbiorcy będą przechowywane przez 7 lat od dnia ich zarejestrowania w CSIRE. Po tym czasie OIRE dokona anonimizacji danych, co oznacza, że nie będzie możliwe przypisanie ich do konkretnego odbiorcy. Dane będą mogły być dalej przechowywane w postaci danych zagregowanych (zbiorczych).

Przetwarzanie danych osobowych w CSIRE będzie spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. („RODO”). W PSE obowiązują  procedury ochrony danych osobowych, które są elementem Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. PSE posiadają inspektora ochrony danych i sekcję ochrony danych osobowych. Przy projektowaniu CSIRE uwzględnia się wymogi wynikające z RODO, w szczególności w zakresie uwzględnienia prywatności w fazie projektowania i domyślnej ochrony danych,  zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych w oparciu międzynarodowe standardy ISO/IEC 29134:2017, a także zapewnienia realizacji praw osób, których dane będą przetwarzane w CSIRE (np. prawo dostępu do danych, prawo do kopii danych). Biorąc powyższe pod uwagę przetwarzanie danych osobowych w CSIRE będzie realizowane w sposób bezpieczny oraz z zapewnieniem ochrony praw osób, których dane będą przetwarzane w tym systemie.

Moje IRE, czyli Moje Informacje Rynku Energii, jest aplikacją internetową dostępną za pośrednictwem przeglądarki internetowej, która przeznaczona jest dla Użytkowników KSE, tj. odbiorców energii elektrycznej, wytwórców oraz prosumentów.

Dostęp będzie możliwy z wykorzystaniem łącza internetowego, za pomocą przeglądarki internetowej, po uprzednim uwierzytelnieniu tożsamości osoby z wykorzystaniem Węzła Krajowego Identyfikacji Elektronicznej (login.gov.pl).

Użytkownicy w ramach portalu będą mieli dostęp m.in. do:

• danych punktu poboru takich jak:

• • dane handlowe dotyczące zarejestrowanych w CSIRE umów – m.in. rodzaj umowy oraz przewidywany okres jej obowiązywania, nazwa sprzedawcy, grupa taryfowa, moc umowna, okres rozliczeniowy, specjalne warunki, na których umowa została zawarta, takie jak np. cena dynamiczna czy też przedpłatowa forma rozliczeń,
  • dane techniczne – tj. m.in. moc oraz grupa przyłączeniowa, poziom napięcia, fazowość, miejsce rozgraniczenia własności urządzeń, wartość zabezpieczenia przed licznikowego, typ oraz numer seryjny licznika energii elektrycznej, jak również informacja, czy jest to LZO (licznik zdalnego odczytu),
• informacji dotyczących zużytej oraz wytworzonej energii elektrycznej z rozdzielczością nawet do 15 min, jej porównania w różnych okresach, wraz z możliwością pobrania z CSIRE tych danych w różnych formatach plików,

Dostęp do powyższych danych będzie zapewniony bez względu na to, jakiego masz sprzedawcę energii, czy też do sieci jakiego operatora jesteś przyłączony. Wystarczy, że operator utworzy punkt pomiarowy w CSIRE, a umowa została odpowiednio zgłoszona. Dostęp do danych zgromadzonych w CSIRE jest bezpłatny.

Odbiorca, za pośrednictwem portalu, będzie mógł wyrazić „zgodę” na dostęp do swoich danych wybranemu przez siebie podmiotowi, którym może być m.in sprzedawca energii elektrycznej. Zgoda będzie mogła być udzielana odrębnie dla każdego punktu poboru energii.

Użytkownik będzie mógł udostępnić swoje dane w ramach niżej wymienionych zestawów:

• kompletu danych: dane pomiarowe (dane profilowe dotyczące zużycia oraz produkcji energii elektrycznej oraz wskazania licznika), handlowe i techniczne Punktu poboru energii (PPE)
•  wyłącznie dane pomiarowe: dane profilowe dotyczące zużycia oraz produkcji energii elektrycznej
• wyłącznie dane techniczne oraz handlowe PPE
• odczytów liczników energii elektrycznej: wskazania licznika
• wybranych danych technicznych lub handlowych PPE – to użytkownik wskazuje, które dane techniczne lub handlowe zamierza udostępnić.

To wyłącznie użytkownik portalu decyduje o tym komu, w jakim zakresie i za jaki okres udziela zgody na dostęp do jego danych. Udzielone dostępy do danych mogą jednocześnie obejmować więcej niż jeden podmiot– np. dostęp udzielony kilku sprzedawcom energii elektrycznej w celu pozyskania przez odbiorcę różnych ofert.

Wydanie zgód na udostepnienie danych będzie możliwe w zakresie:

• kompletu danych (historyczne zużycie i dane techniczne)
• historycznego zużycia energii elektrycznej
• danych technicznych Punktu poboru energii
• odczytu licznika
• wybranych danych technicznych Punktu poboru energii.

Warto zaznaczyć, że to wyłącznie odbiorca, wytwórca lub prosument decyduje o tym komu, w jakim zakresie i terminie udziela zgody na dostęp do swoich danych.

W ramach portalu Moje IRE użytkownik będzie miał możliwość wyłącznie odczytu jego danych wprowadzonych przez operatorów oraz sprzedawców energii elektrycznej. W przypadku chęci zawarcia nowej umowy lub poprawy danych zarejestrowanych w CSIRE, należy się o to zwrócić do podmiotu, z którym umowa jest zawarta, tj. do sprzedawcy energii lub operatora – czyli do podmiotu, który rejestruje te dane w CSIRE.

Jest aplikacją internetową dostępną za pośrednictwem przeglądarki internetowej i przeznaczoną do użytku dla Użytkowników profesjonalnych i uprawnionych.

Do portalu będą miały dostęp podmioty, które zawarły z PSE S.A. (OIRE) tzw. Umowę CSIRE - Sprzedawcy, Operatorzy, Podmioty odpowiedzialne za bilansowanie handlowe oraz Użytkownicy uprawnieni. Dostęp do Portalu będą posiadać również Nadawcy fizyczni, którzy zawarli Umowę dostępową i zamierzają świadczyć różnego rodzaju usługi związane z CSIRE na rzecz innych podmiotów.

CSIRE umożliwia podłączenie, po uprzednim potwierdzeniu poprawności pracy i zapewnieniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa (tzw. System Certyfikacji CSIRE i testy techniczne), podłączenie systemu informacyjnego użytkownika z CSIRE za pomocą API. Szczegółowe wymagania w tym zakresie zostały określone w Technicznych Standardach Systemów Informacyjnych (TSSI) oraz w Technicznych Standardów Przyłączenia Systemów (TSPS). Obie powyższe dokumentacje są dostępne na stronie internetowej OIRE.

Portal będzie umożliwiał realizację wszystkich procesów rynku energii i wymiany informacji rynku energii określonych w Standardach Wymiany Informacji CSIRE (SWI) oraz w Technicznych Standardach Komunikacji Biznesowej (TSKB). Ponadto przewidziane zostały funkcjonalności związane m.in. z importowaniem komunikatów dla wybranych procesów, zarządzaniem użytkownikami funkcjonującymi w ramach danego podmiotu, czy też pobieraniem różnego typu raportów.

Raporty, w formie listy, będą dostępne do pobrania w przeznaczonej do tego celu zakładce.

Portal będzie umożliwiał importowanie komunikatów:

1. pojedynczo, z wykorzystaniem plików XSD – dotyczy wszystkich procesów CSIRE
2. masowo, z wykorzystaniem plików w formacie CSV – dotyczy wyłącznie procesów: 1.1, 1.2, 1.4 oraz 1.5

Po zawarciu umowy CSIRE, dostęp do Portalu będzie nadawany przez OIRE Administratorowi Bezpieczeństwa Informacji Rynku Energii (ABIRE), którego dany podmiot wskazał w Umowie CSIRE. ABIRE natomiast będzie mógł nadawać uprawnienia kolejnym użytkowników danego podmiotu.

Jednocześnie korzystanie z API (komunikacja B2B) oraz z Portalu będzie możliwe.

Po zalogowaniu do Portalu, będzie możliwość wyboru roli rynkowej (np. Sprzedawca, POB, Operator), w której dany użytkownik planuje realizować procesy. Dostępne role rynkowe będą wynikać z ról wskazanych w Umowie CSIRE. Aby realizować procesy w roli np. SE, należy wybrać rolę rynkową Sprzedawca, a w przypadku konieczności realizacji procesu jako OSD, należy wybrać rolę rynkową Operator.

Podręcznik Portalu Użytkownika profesjonalnego zostanie udostępniony wszystkim ABIRE podmiotów, które zawarły Umowę CSIRE i będzie sukcesywnie aktualizowany.

Użytkownicy instytucjonalni (np.: Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, Prezes Głównego Urzędu Miar, minister właściwy ds. energii, Główny Urząd Statystyczny, Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz inne organy administracji państwowej) będą mieli dostęp do wybranych, zagregowanych danych, do których ci użytkownicy są uprawnieni na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Dostęp ten będzie zapewniony w postaci raportów, dotyczących odpowiednich informacji rynku energii przetwarzanych w CSIRE.

Portal informacyjny będzie ogólnodostępnym portalem w postaci dedykowanej strony internetowej. Będzie on dostępny za pośrednictwem przeglądarki internetowej. W ramach Portalu będą prezentowane m.in. ogólne informacje dotyczące funkcjonowania Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii, informacje statystyczne, wybrane raporty zbiorcze, materiały edukacyjne.

Dostęp do Portalu nie będzie wymagał uprzedniego logowania lub uwierzytelnieniu tożsamości. W ramach Portalu nie jest przewidziana możliwość interakcji użytkownika z CSIRE.